Genel bakış
Ders sistemi kısaca nasıl ilerliyor?
Bu rehber Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve MEB'in kademeli uygulama takvimi esas alınarak hazırlandı. Her ünitede yalnız konu adlarını değil, temel kavramları, bağıntıları, günlük yaşam bağlantılarını, sık yapılan hataları ve sınav ilişkisini okuyabilirsiniz.
Okuma rotası
Bu sayfada ne öğreneceksin?
- 9. sınıf fizik ünitelerinin kapsamını ve birbirleriyle ilişkisini görmek
- Her konu için bilinmesi gereken kavram ve bağıntıları ayırt etmek
- Sık yapılan kavram hatalarını fark ederek daha güvenli soru çözmek
- İlgili ayrıntılı ünite anlatımına doğrudan ulaşmak
Doğru eşleşme
Bu çalışma kimler için uygun?
- 9. sınıfta okul derslerini düzenli takip eden öğrenciler
- Yazılı öncesinde ünite kapsamını ve temel kavramları tekrar etmek isteyenler
- TYT/AYT hazırlığında lise konularındaki eksiğinin hangi ünitede olduğunu belirlemek isteyenler
Makale bölümü 01
2026-2027 müfredat durumu
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: 2024-2025 eğitim öğretim yılından itibaren uygulanıyor.
9. sınıf içeriği dört ana üniteden oluşur. Program, formül ezberinden önce gözlem, çıkarım, deney ve günlük yaşamla ilişki kurmayı öne çıkarır.
Müfredatın uygulanma yılı kademeli olarak değişebildiği için okulunuzun yıllık planı ve MEB duyuruları da kontrol edilmelidir. Bu sayfadaki kapsam 15 Temmuz 2026 tarihinde resmî kaynaklarla karşılaştırılmıştır.
- Programdaki toplam süre: 72 ders saati
- Ana ünite sayısı: 4
- Her ünite için bağımsız, ayrıntılı konu anlatımı bağlantısı bulunur.
Makale bölümü 02
Fizik Bilimi ve Kariyer Keşfi
Bu ünite fiziğin neyi araştırdığını, diğer bilimlerle nasıl ilişki kurduğunu ve fizik bilgisinin hangi mesleklerde kullanıldığını açıklar. Amaç yalnızca alt dal isimlerini ezberlemek değil, bir araştırmanın hangi fizik alanına ait olduğunu gerekçesiyle belirleyebilmektir.
Fiziğin konusu ve bilimsel yöntemin rolü: Fizik; madde, enerji, hareket, kuvvet, uzay ve zaman arasındaki ilişkileri gözlem ve ölçümle inceler. Bir iddianın fiziksel bilgi sayılabilmesi için sınanabilir olması, ölçülebilir verilere dayanması ve benzer koşullarda yeniden değerlendirilebilmesi gerekir.
Fiziğin alt dalları: Mekanik hareket ve kuvveti; elektromanyetizma elektrik ve manyetik olayları; optik ışığı; termodinamik ısı ve enerji aktarımını inceler. Atom, nükleer, katı hâl, yüksek enerji ve plazma fiziği ise maddenin farklı ölçek ve koşullardaki davranışına odaklanır.
Bilim insanları, kurumlar ve araştırma kültürü: Bilimsel ilerleme tek bir kişinin ezberlenmiş buluşlarından değil, uzun süreli gözlem, tartışma, hata düzeltme ve ortak çalışmadan doğar. TÜBİTAK, TENMAK, ASELSAN, TUA, CERN ve üniversite laboratuvarları gibi kurumlar fiziği araştırma, enerji, savunma, uzay ve sağlık uygulamalarında kullanır.
Fizikle ilişkili kariyerler: Fizik eğitimi yalnızca fizik öğretmenliği veya akademisyenlikle sınırlı değildir. Elektronik, enerji sistemleri, veri bilimi, meteoroloji, medikal fizik, malzeme bilimi, havacılık, uzay teknolojileri ve yazılım gibi alanlar güçlü ölçme ve problem çözme becerilerinden yararlanır.
Çalışma önerisi: Her alt dal için bir teknoloji, bir araştırma sorusu ve bir meslek örneği yazın. Bu üçlü eşleştirme, isim ezberlemekten daha kalıcıdır.
Sınav bağlantısı: TYT'de fiziğin doğası, temel büyüklükler ve günlük yaşam uygulamaları doğrudan ya da başka bir sorunun bağlamı içinde ölçülebilir.
- Önerilen süre: 8 ders saati
- Öğrenme çıktısı sayısı: 4
- Gözlem ile yorumun aynı şey olmadığını ayırt etmek
- Hipotez, model, yasa ve teori kavramlarını görevleriyle tanımak
- Fiziğin matematik, kimya, biyoloji ve astronomiyle ilişkisini kurmak
- Bir günlük yaşam örneğini ilgili alt dalla eşleştirmek
- Aynı teknolojide birden fazla fizik alt dalının birlikte bulunabileceğini görmek
- Makro ölçek ile atom altı ölçeğin araştırma sorularını ayırmak
- Kaynak güvenilirliğini yazar, kurum, tarih ve kanıt üzerinden değerlendirmek
- Bilim insanlarının sonuca ulaşırken izlediği süreci incelemek
- Ayrıntılı anlatım: /fizik-konulari/9-sinif-fizik-bilimi-ve-kariyer-kesfi
Makale bölümü 03
Kuvvet ve Hareket
Ünite, fiziksel nicelikleri doğru birimle ifade etme ve hareketi bilimsel dille betimleme temelini kurar. Skaler-vektörel ayrımı, vektör işlemleri, kuvvetin niteliği ve hareketin temel kavramları sonraki sınıflardaki mekaniğin altyapısıdır.
SI birim sistemi ve fiziksel nicelikler: Uzunluk, kütle, zaman, sıcaklık, elektrik akımı, madde miktarı ve ışık şiddeti SI sisteminin temel nicelikleridir. Hız, ivme, kuvvet, enerji ve basınç gibi büyüklükler temel niceliklerden türetilir; doğru birim kullanımı işlemin fiziksel olarak anlamlı olup olmadığını kontrol etmeyi sağlar.
Skaler ve vektörel nicelikler: Skaler bir niceliği tanımlamak için büyüklük ve birim yeterlidir; vektörel nicelikte bunlara yön de eklenir. Sürat ile hız, alınan yol ile yer değiştirme arasındaki fark bu ayrımın günlük hareket problemlerindeki en görünür örneğidir.
Vektörlerin toplanması ve bileşenler: Aynı doğrultudaki vektörlerde yön işaretleri kullanılır; farklı doğrultudakiler uç uca ekleme, paralelkenar veya bileşen yöntemiyle birleştirilir. Sonuç vektörü, tek başına diğer vektörlerle aynı etkiyi oluşturan bileşkedir.
Kuvvet ve doğadaki temel etkileşimler: Kuvvet bir cismin hareket durumunu veya biçimini değiştirebilen vektörel etkidir. Kütle çekim, elektromanyetik, güçlü ve zayıf nükleer etkileşim doğadaki temel kuvvetlerdir; temas kuvvetleri gibi günlük etkiler bu temel etkileşimlerin makro ölçekteki sonuçlarıdır.
Hareketin temel kavramları: Bir cismin hareketli olup olmadığı seçilen referans noktasına bağlıdır. Konum, alınan yol, yer değiştirme, sürat ve hız kavramları aynı hareketi farklı yönlerden açıklar; soruda hangi büyüklüğün istendiğini ayırt etmek çözümün ilk adımıdır.
Hareket türleri: Ötelemede cismin noktaları aynı yönde ilerler, dönmede noktalar bir eksen çevresinde çemberler çizer, titreşimde cisim denge konumu çevresinde tekrarlı hareket yapar. Bir tekerlek hem dönme hem öteleme yapabildiği için hareket türleri aynı anda görülebilir.
Çalışma önerisi: Her hareket sorusunda önce referans noktasını, ilk-son konumu ve pozitif yönü küçük bir çizimle gösterin. Formülden önce bu çizim hata oranını belirgin biçimde azaltır.
Sınav bağlantısı: TYT'nin hareket, vektör ve temel kuvvet soruları bu ünitenin kavramlarını kullanır; AYT mekaniği için de zorunlu ön bilgidir.
- Önerilen süre: 24 ders saati
- Öğrenme çıktısı sayısı: 7
- Temel ve türetilmiş nicelikleri ayırmak
- Birim dönüşümlerini çarpan mantığıyla yapmak
- Ölçüm sonucunda sayı ve birimi birlikte yazmak
- Sürat-hız ayrımını yapmak
- Yol-yer değiştirme ayrımını yapmak
- Bir vektörü büyüklük, doğrultu ve yönüyle tanımlamak
- Eşit ve zıt vektörleri tanımak
- Uç uca eklemede başlangıç ve bitişi doğru seçmek
- Ayrıntılı anlatım: /fizik-konulari/9-sinif-kuvvet-ve-hareket
Makale bölümü 04
Akışkanlar
Katı, sıvı ve gazlarda basıncın nasıl oluştuğu; kaldırma kuvveti ve akış hâlindeki sıvıların davranışı bu ünitenin merkezindedir. Konular hidrolik sistemlerden uçak kanadına kadar günlük teknolojiyle doğrudan ilişkilidir.
Katılarda basınç: Katı bir yüzeye dik uygulanan kuvvet arttıkça basınç artar; aynı kuvvet daha geniş alana dağıldığında basınç azalır. Basınç kuvvet değildir: kuvvet toplam etkiyi, basınç bu etkinin birim alana nasıl dağıldığını gösterir.
Durgun sıvı basıncı ve Pascal ilkesi: Sıvı basıncı derinlik, sıvı yoğunluğu ve çekim ivmesiyle artar; kabın biçimine bağlı değildir. Kapalı sıvıya uygulanan basıncın her yöne iletilmesi hidrolik fren, lift ve preslerin temelidir.
Açık hava ve gaz basıncı: Atmosferin ağırlığı yeryüzündeki cisimlere açık hava basıncı uygular. Yükseğe çıkıldıkça üzerimizdeki hava sütunu azaldığı için basınç düşer; pipet, vantuz, barometre ve bazı pompalar basınç farkıyla çalışır.
Kaldırma kuvveti ve yüzme koşulları: Akışkan içindeki cismin alt ve üst yüzeylerine etki eden basınçların farklı olması yukarı yönlü kaldırma kuvveti doğurur. Arşimet ilkesine göre bu kuvvet, cismin yer değiştirdiği akışkanın ağırlığına eşittir; cismin ve sıvının yoğunluk karşılaştırması batma-yüzme durumunu belirler.
Bernoulli ilkesi ve akış: Yatay bir akışta kesit daraldığında akış sürati artar; ideal koşullarda süratin arttığı bölgede statik basınç azalır. İlke, enerji korunumu ile birlikte düşünülmeli; her hızlı akışta basıncın koşulsuz azalacağı biçiminde ezberlenmemelidir.
Çalışma önerisi: Basınç sorularında önce katı, durgun sıvı, gaz veya hareketli akış ayrımını yapın. Her durumun bağlı olduğu değişkenler farklıdır.
Sınav bağlantısı: Basınç ve kaldırma kuvveti TYT'nin düzenli tekrar edilen alanlarındandır; grafik, düzenek ve günlük yaşam yorumu sık kullanılır.
- Önerilen süre: 18 ders saati
- Öğrenme çıktısı sayısı: 7
- Kuvvet ve basıncı ayırmak
- Yüzey alanı-basınç ters ilişkisini yorumlamak
- Temas yüzeyini doğru belirlemek
- Aynı derinlikte basınçların eşit olduğunu görmek
- Kabın şekli yerine h ve yoğunluğa bakmak
- Hidrolik sistemde basınç eşitliğini kullanmak
- Açık hava basıncının yönsüz olmadığını kavramak
- Yükseklik arttıkça atmosfer basıncının azaldığını bilmek
- Ayrıntılı anlatım: /fizik-konulari/9-sinif-akiskanlar
Makale bölümü 05
Enerji: Isı, Sıcaklık ve İç Enerji
Bu ünite sıcaklık, ısı ve iç enerji arasındaki farkı kurar; bir maddenin ısı alırken sıcaklığının veya hâlinin nasıl değiştiğini inceler. Isı aktarım yolları ve yalıtım, hem hesaplama hem enerji tasarrufu bakımından ele alınır.
İç enerji, ısı ve sıcaklık: Sıcaklık taneciklerin ortalama kinetik enerjisiyle ilişkili bir durum ölçüsüdür; iç enerji taneciklerin toplam mikroskobik enerjisidir. Isı ise sıcaklık farkı nedeniyle bir sistemden diğerine aktarılan enerjidir; bir cismin 'ısısı var' ifadesi bu nedenle bilimsel olarak doğru değildir.
Öz ısı, ısı sığası ve sıcaklık değişimi: Aynı ısıyı alan eşit kütleli maddelerin sıcaklık değişimleri öz ısılarına bağlıdır. Isı sığası cismin tamamına, öz ısı ise maddenin cinsine ait bir büyüklüktür; kütle arttıkça cismin sıcaklığını değiştirmek için gereken enerji artar.
Hâl değişimi ve gizli ısı: Saf bir madde hâl değiştirirken alınan veya verilen enerji tanecikler arası bağ düzenini değiştirir; ideal hâl değişimi süresince sıcaklık sabit kalır. Erime-donma ve buharlaşma-yoğuşma birbirinin tersidir.
Isıl denge ve karışım: Yalıtılmış kabul edilen bir sistemde sıcak cisimlerin verdiği enerji, soğuk cisimlerin aldığı enerjiye eşittir. Denge sıcaklığı maddelerin yalnız başlangıç sıcaklıklarına değil, kütle ve öz ısılarına da bağlıdır.
Isı aktarımı ve yalıtım: İletim tanecik etkileşimiyle, taşınım akışkanın kütlesel hareketiyle, ışınım elektromanyetik dalgalarla gerçekleşir. Isı yalıtımı aktarım hızını azaltır; enerjiyi yok etmez ve sıcaklığı sonsuza kadar sabit tutmaz.
Çalışma önerisi: Bir ısı sorusunda önce sıcaklık değişimi mi, hâl değişimi mi olduğunu belirleyin. Aynı süreç içinde ikisi varsa grafiği bölgelere ayırıp enerjileri ayrı hesaplayın.
Sınav bağlantısı: Isı-sıcaklık, hâl değişimi ve ısı aktarımı TYT'de kavram, grafik ve günlük yaşam bağlamlarıyla ölçülür.
- Önerilen süre: 18 ders saati
- Öğrenme çıktısı sayısı: 6
- Isının aktarılan enerji olduğunu bilmek
- Sıcaklık ile toplam enerjiyi ayırmak
- Isı akış yönünü sıcaklık farkından belirlemek
- Öz ısı ile ısı sığasını ayırmak
- Q-m-c-ΔT ilişkisini orantı olarak yorumlamak
- Sıcaklık farkında son-ilk işaretini doğru kullanmak
- Hâl değişiminde sıcaklığın neden sabit kaldığını açıklamak
- Erime ve buharlaşma ısılarını ayırmak
- Ayrıntılı anlatım: /fizik-konulari/9-sinif-enerji-isi-ve-sicaklik
Dikkat
En sık karşılaşılan hatalar
- Fizik alt dallarını yalnızca isim listesi olarak ezberlemek
- Teori sözcüğünü günlük dildeki tahmin anlamıyla kullanmak
- Bir internet sayfasını kaynağına bakmadan bilimsel kanıt kabul etmek
- Sürat ve hızı aynı kavram sanmak
- Vektörleri büyüklüklerini doğrudan toplayarak birleştirmek
- Birim dönüşümünü işlemin sonunda yapmayı unutmak
- Sıvı basıncını toplam sıvı miktarına bağlamak
- Yüzen cisimde kaldırma kuvvetini cismin hacminin tamamıyla hesaplamak
- Bernoulli ilkesini koşullarını düşünmeden uygulamak
- Isı ve sıcaklığı aynı büyüklük sanmak
- Hâl değişimi sırasında sıcaklığın artmaya devam ettiğini düşünmek
- Karışım sıcaklığını yalnız aritmetik ortalamayla bulmak
E-E-A-T ve kaynak şeffaflığı
Yararlanılan kaynaklar
- Fizik Dersi Öğretim Programı (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar)
Millî Eğitim Bakanlığı — Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin kademeli uygulama kararları
Millî Eğitim Bakanlığı — Tebliğler Dergisi
Merak edilenler